آهنگساز، رهبر ارکستر، فعال سیاسی، وزیر کشور یونان، نامزد جایزه صلح نوبل...مجموعه این فعالیتها همه در یک نفر خلاصه میشود ؛ میکیس تئودوراکیس .

آرى شویت از دوستان میكیس تئودوراكیس مى گوید: «بیست و چهار ساعت قبل از افتتاح المپیك آتن ما بر پشت بام پنت هاوس نشسته بودیم. آكروپلیس بالاى سر ما بود. مشعل المپیك در حال رسیدن بود كه تئودوراكیس دستش را بر روى دست من قرار داد و گفت: «نگاه كن چقدر زیباست. آكروپلیس مانند موسیقى منجمد بر فراز آتن مى ماند.» سپس درباره موسیقى خود با من صحبت كرد و گفت كه در خواب نت هاى آهنگ را مى شنود. بیدار مى شود و به سرعت نت ها را بر كاغذى مى نویسد. سپس چراغ ها را خاموش مى كند و به بستر مى رود تا آهنگ دیگرى او را بیدار كند. صبح كه بیدار مى شود، توده اى كاغذ در كنار خود مى بیند. در این زمان كه كم كم شبح آكروپلیس نمودار مى شود، پشت میز خود مى نشیند و سعى مى كند با درك ایده اصلى آهنگ ها را بیرون بكشد و بعد آهنگ را با پیانوى خود آزمایش مى كند. به تدریج آشفتگى را از كاغذها مى زداید تا ساخت موسیقایى ناب باقى بماند.

مى گوید من روحیه اى شبیه آلمانى ها دارم. بسیار رومانتیك اما منظم. میكیس تئودوراكیس به موسیقى روشنفكرى اعتقادى ندارد و همچنین به موسیقى منفك شده از افسانه، دین و درد مردمى.
جسم تئودوراكیس به او توهین مى كند و زندگى و سابقه قدرتمندانه او را نادیده مى گیرد. جسم او بیش از او به عصایش اعتماد دارد. اما هنوز به رغم موهاى خاكسترى اش، در چشمانش شیطنت یك كودك دیده مى شود و هنوز از هر لحظه زندگى خود بهره كامل مى برد.

بعد از جشن المپیك هنگامى كه مى خواهد از صندلى خود بلند شود، قامت بلندش را بر من و عصایش تكیه مى زند.

در ایران تئودوراكیس را بیشتر با موسیقى فیلم هایى كه ساخته مى شناسند: آهنگ هاى حكومت نظامى، زد و زورباى یونانى.

فیلم حكومت نظامى از فیلم هایى است كه در افشاى دخالت هاى آمریكا در جایى كه آن را حیاط خلوت خود نامیده بود، نقشى اساسى ایفا كرد. «حكومت نظامى» ساخته «كوستا گاوراس» (Costa Gavras)، داستان ربوده شدن یك مقام رسمى آمریكا در اروگوئه _ البته این فیلم در شیلى فیلم بردارى شده است- به دست پارتیزان هاى چپ است. ربایندگان بر این باور هستند كه این مقام آمریكایى عامل سازمان جاسوسى آمریكا است كه به دولت راستگراى اروگوئه آموزش شكنجه و اقدامات ضد شورش و مهار مردم مى داده است. در واقع این فیلم بیانیه شجاعانه اى در مورد سوءاستفاده از قدرت در كشورهاى آمریكاى لاتین است كه به شدت از سوى آمریكا محكوم شد چرا كه در ضدیت با آمریكا و در دفاع از ترور عاملان جاسوسى و دیكتاتورى بود.

در بررسى عوامل تاثیرگذارى این فیلم در كنار اعلان شجاعانه انزجار از دخالت هاى سازمان یافته آمریكا در سرنوشت كشورها، به موسیقى این فیلم نیز توجه ویژه اى مى شود. چراكه علاوه بر داستان و جنبه هاى تكنیكى زیباى فیلم، آهنگساز موسیقى متن میكیس تئودوراكیس است كه در آن زمان توانسته بود موسیقى متن تمام مبارزات آزادیخواهانه را در كنار فعالیت هاى سیاسى و اجتماعى خود، تنظیم و اجرا كند. در حقیقت موسیقى او، موسیقى زمینه تمام انقلاب ها و حركت هاى خودجوش ضددیكتاتورى دهه هاى ۶۰ و ۷۰ و ۸۰ نه تنها در آمریكاى لاتین و آفریقا بلكه در تمام جهان بود.

میكیس تئودوراكیس مبارزات خود را علیه نیروهاى اشغالگر یونان از سنین نوجوانى آغاز كرد و در تظاهرات بزرگ ۲۵ مارس ۱۹۴۳ زمانى كه ۱۳ سال داشت براى اولین بار به وسیله ایتالیا یى ها دستگیر و در زندان شكنجه شد اما از زندان فرار كرد و بعد از رهایى به آتن رفت، به جبهه آزادى بخش ملى ملحق شد و علیه نیروهاى اشغالگر نازى جنگید.

او از نژاد كرت و متولد ۲۹ جولاى ۱۹۲۵ در یونان است. تئودوراكیس دوران كودكى خود را در شهرها و استان هاى مختلف این كشور سپرى كرد و از همان سال ها علاقه اش به موسیقى نمایانگر تقسیم زندگى او به دو بخش بود: مردم و موسیقى مردمى. او در عین حال كه درگیر مبارزات خود علیه نیروهاى اشغالگر نازى بود، موسیقى را هم نزد پروفسور «فیلوسیتیس اِكونومید» (Philoctetes Economides) در هنرستان هنرهاى زیباى آتن آموخت و در شهر تریپلس و در حالى كه تنها ۱۷ سال داشت اولین كنسرت خود را با اثرى به نام Kassiane اجرا كرد.

مبارزه در جنگ هاى داخلى یونان باعث شد او سه بار به جزایر این كشور تبعید شود اما سرانجام بتواند در سال ۱۹۵۰ با دیپلم هارمونى، تركیب الحان و ساز بادى از هنرستان هنرهاى زیبا فارغ التحصیل شود و بعد از آن در پاریس آنالیز موسیقى و رهبرى اركستر را فرا گیرد.میكیس تئودوراكیس طى سال هاى ۱۹۵۴ تا ۱۹۶۰ به طور فعال در حوزه موسیقى اروپایى فعالیت مى كند و به تصنیف آهنگ هاى متعددى از جمله براى برخى فیلم ها مى پردازد.در سال ۱۹۵۷ او موفق به دریافت جایزه اول فستیوال مسكو از شوستاكوویچ مى شود و در همین زمان است كه بسیارى از آثار سمفونیك خود را تصنیف مى كند.در سال ۱۹۶۰ او در یونان به عنوان یك آهنگساز مردمى شناخته مى شود و با آهنگ «The Epitaph» به عنوان یك نقطه عطف در موسیقى مردمى، شهرت خود را دوچندان مى كند.عضو چپ پارلمان یونان جنبش جوانان پس از قتل «گریگریس لَمبراكیس» Grigoris Lambrakis شكل مى گیرد و میكیس تئودوراكیس به عنوان رئیس آن انتخاب مى شود. در همین احوال او به عنوان نماینده حزب متحده دموكراتیك چپ وارد پارلمان مى شود. او بعدها فعالیت هاى خود را به صورت زیرزمینى ادامه مى دهد ، اولین دعوت خود از مردم براى مقاومت در مقابل دیكتاتورى را در همین روز منتشر مى كند و به همراه برخى از همفكران خود سازمانى را براى مقاومت و مبارزه علیه دیكتاتورى بنیان مى گذارند و خود ریاست سازمان را بر عهده مى گیرد.در سال ۱۹۷۴ پس از سقوط دیكتاتورى او به یونان باز مى گردد و به طور مداوم دست به كار تصنیف و آهنگسازى مى شود. در این سال ها كنسرت هاى بسیارى را در یونان و خارج از یونان برگزار مى كند و در كنار فعالیت هاى هنرى خود به فعالیت هاى سیاسى اجتماعى خود به عنوان نماینده پارلمان در سال ۱۹۸۱ و به سمت وزیر كشور تا سال ۹۰ مى پردازد.

تئودوراكیس در آگوست سال ۶۷ دستگیر مى شود و او را به سلول انفرادى در زندان امنیتى مى فرستند. در آنجا دست به اعتصاب غذا مى زند و به علت ضعف و بعد به دلیل اعتراض حامیانش آزاد مى شود و او را به همراه خانواده اش به كمپ ارپس (oropos) واقع در منطقه كوهستانى «آركادیا» تبعید مى كنند.

تئودوراكیس در دوران حبس به طور مداوم به تصنیف و آهنگسازى مى پردازد و موفق مى شود این آثار جدید را از كانال هاى مختلف به بیرون از زندان بفرستد كه «ماریا فانتورى» و «ملینا مركورى» آن را اجرا مى كنند. در كمپ ارپس، وضعیت جسمانى او وخیم مى شود و به دنبال اعتراض ها به او اجازه خروج از زندان را مى دهند. كسانى مثل آرتورمیلر، لارنس اولیویر، ایومنتاد و دوستان دیگرش او را از زندان آزاد مى كنند و تئودوراكیس به پاریس مى رود و بعد از آن سفرهایش به اقصى نقاط دنیا آغاز مى شود و كنسرت هاى متعددى را در كشورهاى مختلف برگزار مى كند.كنسرت هاى او به تریبون اعتراض و دادخواهى براى تمام كسانى كه از مشكلات مشابهى در رنج بودند، تبدیل مى شود. مردم كشورهایى مثل اسپانیا، پرتغال، ایران، شیلى، فلسطین، كردها و ترك ها. اعتقاد راسخ این آهنگساز در تمام مبارزات اطمینانش به توانایى یك ملت در تعیین سرنوشت خود بوده است. در واقع او پیام آور غیررسمى مردم گرفتار در دام دیكتاتورى بود.

از دیگر كارهاى میكیس تئودوراكیس، برگزارى كنسرت هایى در اروپا بر ضد قدرت هسته اى پس از حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ ۳۶، كنسرت به حمایت عفو بین الملل در اروپا در سال ۱۹۹۰ و پیشنهاد برگزارى جشن فرهنگى در یونان به دولت و كشورهاى اروپایى است.

تئودوراكیس در سال ،۱۹۹۹ كاندید جایزه نوبل صلح مى شود. كاندیداتورى او از سوى یونان و قبرس مورد حمایت قرار مى گیرد و نامه هاى بسیارى از سراسر جهان و از سوى بسیارى از رهبران سیاسى به كمیته برگزارى ارسال مى شود.تبحر میكیس تئودوراكیس منحصر به زمینه خاصى نبود. او در اپرا، موسیقى سمفونیك، موسیقى مجلسى، موسیقى همراه با گفتار، موسیقى كُر كلیسایى، موسیقى نمایشنامه هاى باستانى یونان، موسیقى تئاتر، سینما و موسیقى پاپ مهارت بسیارى داشت .

روزنامه شرق